Водич за Вакцинација и Здравствена Заштита на Децата
Зошто е Важна Вакцинацијата?
Имунизацијата е еден од најголемите успеси во историјата на медицината и ефикасна јавноздравствена мерка која секоја година спасува милиони животи. Благодарение на вакцините, големи сипаници се целосно искоренети, а детската парализа е сведена на само неколку ендемични региони во светот.
Вакцинацијата е единствениот достапен начин за превенција на одредени болести за кои не постои познат лек, како што е полиомиелитис. Покрај тоа, нејзината употреба спречува непотребна употреба на антибиотици, со што помага во борбата против антибиотската резистенција.
Во Северна Македонија, вакцините се бесплатни и задолжителни за сите лица на возраст од 0 до 18 години. Националниот Календар за имунизација е воспоставен во согласност со препораките на Светската здравствена организација (СЗО) и е насочен кон ерадикација и контрола на заразните болести.
Национален Календар за Имунизација на Деца – 2025
1. Вакцинација според возраст
| Возраст | Вакцина |
|---|---|
| При раѓање | BCG (туберкулоза), HepB (хепатитис Б) |
| 2 месеци | DTaP (дифтерија, тетанус, пертусис), Hib (хемофилус инфлуенца тип Б), IPV (полио), PCV (пневмококна инфекција), Rota (ротавирус) |
| 4 месеци | DTaP, Hib, IPV, PCV, Rota |
| 6 месеци | DTaP, Hib, IPV, HepB, PCV, Rota |
| 12 месеци | MRP (морбили, рубеола, паротит) |
| 18 месеци | DTaP, Hib, IPV |
| 6 години | dT (дифтерија, тетанус), MRP (морбили, рубеола, паротит) |
| 12 години | HPV (хуман папилома вирус, за девојчиња) |
| 14 години | dT (дифтерија, тетанус) |
| 18 години | TT (тетанус) |
2. Календар за Надополнување на Пропуштените Вакцини (2025)
За децата кои пропуштиле некои од задолжителните вакцини, Министерството за здравство обезбедува можност за надополнување. Ова се однесува главно на вакцините за:
- Морбили, рубеола и паротит (MRP)
- Дифтерија, тетанус, пертусис (DTaP, dT, TT)
- Полиомиелитис (IPV)
- Хуман папилома вирус (HPV)
Болести кои се спречуваат со Вакцинација
1. Дифтерија
Причина: Бактеријата Corynebacterium diphtheriae создава токсин што ги оштетува ткивата во телото.
Начин на пренос: Со кивање, кашлање и контакт со контаминирани предмети.
Симптоми: Болка во грлото, отечени жлезди, густа мембрана на грлото, отежнато дишење.
Превенција: Вакцинацијата со DTaP, dT и TT е клучна за спречување.
2. Пертусис (Голема Кашлица)
Причина: Бактеријата Bordetella pertussis.
Начин на пренос: Респираторни капки.
Симптоми: Неконтролирана кашлица, повраќање, посинето лице поради недостаток на кислород.
Превенција: DTaP вакцинација со 5 дози.
3. Тетанус
Причина: Бактеријата Clostridium tetani што произведува токсин што предизвикува мускулни грчеви.
Начин на пренос: Преку контаминирани рани.
Симптоми: Болни мускулни грчеви, вкочанетост, потешкотии при голтање.
Превенција: Вакцинацијата со DTaP, dT и TT е задолжителна.
4. Туберкулоза (ТБ)
Причина: Бактеријата Mycobacterium tuberculosis.
Начин на пренос: Преку воздухот со кивање и кашлање.
Симптоми: Долготрајна кашлица, ноќно потење, губење на тежина.
Превенција: BCG вакцина на новороденчиња.
5. Морбили, Рубеола и Паротит (MRP)
Причина: Вирусни инфекции што предизвикуваат сериозни компликации.
Начин на пренос: Респираторен пат.
Симптоми: Осип, треска, воспаление на лимфните јазли.
Превенција: MRP вакцина во 12 месеци и 6 години.
6. Хуман Папилома Вирус (HPV)
Причина: Вирус што предизвикува генитални брадавици и карциноми.
Начин на пренос: Сексуален контакт.
Симптоми: Често без симптоми; може да доведе до рак.
Превенција: Две дози вакцина за девојчиња од 12 години.
Често Поставувани Прашања (FAQ)
❓ Дали вакцините се безбедни?
✅ Да, сите вакцини поминуваат низ клинички испитувања и се одобрени од СЗО. Несаканите ефекти се ретки и благи.
❓ Дали детето може да добие болест од вакцината?
✅ Вакцините не содржат живи вируси во форма што може да предизвика болест. Тие создаваат заштита без ризик од инфекција.
❓ Што ако моето дете пропушти доза?
✅ Ќе добие дополнителна вакцина според националниот календар за надополнување.
❓ Дали вакцинацијата е задолжителна?
✅ Да, според Законот за заштита на населението од заразни болести, вакцинацијата е задолжителна за сите деца во Северна Македонија.
Заклучок
Вакцинацијата е најмоќната превентивна мерка во борбата против заразните болести. Почитувањето на Националниот календар за имунизација обезбедува заштита за вашето дете и ја намалува можноста за ширење на опасни инфекции.
👉 Проверете го вакциналниот статус на вашето дете и закажете преглед кај матичниот лекар денес!