Анализата на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) за влијанието на вештачката интелигенција (ВИ) на глобалниот пазар на труд открива интригантни и потенцијално вознемирувачки трендови. Според истражувањето, ВИ би можела да влијае на околу 40% од сите работни места ширум светот, со уште поголемо влијание во развиените економии.
Глобално влијание на вештачката интелигенција
Студијата на ММФ ги испитува потенцијалните ефекти на ВИ врз работната сила, земајќи ги предвид како можностите за замена на работниците, така и потенцијалот за подобрување на продуктивноста. Клучен наод е дека речиси 40% од глобалната вработеност е изложена на влијанието на ВИ.
За разлика од претходните бранови на автоматизација кои главно влијаеја на рутинските задачи, ВИ има потенцијал да влијае и на висококвалификуваните работни места. Ова создава нова динамика на пазарот на трудот, особено во напредните економии.
Различно влијание во развиените и земјите во развој
Истражувањето открива значителна разлика во потенцијалното влијание на ВИ меѓу развиените и земјите во развој:
- Во напредните економии, околу 60% од работните места би можеле да бидат под влијание на ВИ. Од нив, половина би можеле да имаат корист од интеграцијата на ВИ, додека за другата половина ВИ би можела да ги замени клучните задачи што ги извршуваат луѓето.
- Во земјите во развој и со ниски приходи, изложеноста на ВИ се очекува да биде околу 40%. Иако ова значи помалку непосредни нарушувања, недостатокот на инфраструктура и квалификувана работна сила за искористување на придобивките од ВИ може да доведе до зголемување на нееднаквоста меѓу нациите.
Влијание врз нееднаквоста
Истражувањето на ММФ укажува дека ВИ би можела да влијае на нееднаквоста во приходите и богатството во рамките на земјите:
- Младите работници може полесно да се прилагодат и да ги искористат можностите што ги нуди ВИ.
- Постарите работници би можеле да се соочат со потешкотии во прилагодувањето.
Ефектот врз приходите од труд ќе зависи од тоа колку ВИ ќе ги надополнува работниците со високи примања. Ако ВИ значително ги подобрува перформансите на високоплатените работници, тоа може да доведе до дополнително зголемување на нивните приходи.
Индекс на подготвеност за ВИ
ММФ разви Индекс на подготвеност за вештачка интелигенција за да им помогне на земјите да креираат соодветни политики. Индексот ги мери следните области:
- Дигитална инфраструктура
- Политики за човечки капитал и пазар на труд
- Иновации и економска интеграција
- Регулатива и етика
Анализата на 125 земји покажува дека побогатите економии генерално се подобро подготвени за усвојување на ВИ. Сингапур, САД и Данска се на врвот на листата.
Историска перспектива
Прашањето за замена на работниците со машини не е ново. Од почетокот на Индустриската револуција постоеле стравувања дека новите технологии ќе ги заменат работните места на луѓето. Сепак, досега луѓето секогаш успевале да се прилагодат.
Извештај на Голдман Сакс од март 2023 проценува дека ВИ способна да генерира содржина би можела да изврши четвртина од работите што моментално ги извршуваат луѓето. Во ЕУ и САД, до 300 милиони работни места би можеле да бидат загубени поради автоматизацијата.
Безбедни категории на работни места
Експертите идентификуваат три категории на работни места кои би можеле да бидат релативно безбедни во блиска иднина:
- Креативни работни места кои бараат оригинално размислување
- Работни места со човечка интеракција, како што се медицинските сестри или психотерапевтите
- Физички работни места кои бараат вештини што роботите сè уште не ги поседуваат